Ông Thủ tướng mới của Canada

0
3
Subscribe to our newsletter

Trong loạt bài Chuyện mỗi tuần, có lần người viết đã than thở rằng mặc dù Canada là “nước lớn” – lớn thiệt về mặt diện tích và khá lớn về kinh tế, không phải lớn kiểu lớn lối của chú Ba Tàu Tập Cận Bình, nhưng thế giới ít để ý đến xứ này lắm. Hiếm khi Canada trở thành tin hàng đầu trên các hãng thông tấn quốc tế, các trang mạng…
Thiệt thòi này nay có thể đã có chuyển biến. Kết quả cuộc tuyển cử quốc gia của Canada hôm 20/10 vừa qua được rất nhiều cơ quan thông tấn trên thế giới đưa tin, và cả bài bình luận. Điều đặc biệt là lần này, còn được cả các báo tabloid to bằng lá cải, thậm chí đến những trang mạng xã hội trước nay chẳng bao giờ để ý đến chính trị cũng sốt sắng nhào vô bàn tán.
Sở dĩ sự kiện chính trị này trở nên hot đến vậy là vì ông tân Thủ tướng Canada …hot quá!
Tờ The Mirror của Anh quốc với hàng tựa, “Justin Trudeau có phải là chính trị gia sexy nhất thế giới hay không?” đã viết: “Canda đã bầu cho Justin Trudeau, người thực sự làm những trái tim thổn thức, khởi đầu cái có thể coi là triều đại chính trị sexy nhất kể từ anh em nhà Kennedy.”
Tờ Mirror sau khi đưa ra vài chính trị gia có tướng mạo hấp dẫn khác – như Putin của Nga, thị trưởng Eduardo Leite của thành phố Pelotas miền Nam Ba tây, đã ngậm ngùi dẫn vài tấm hình mấy ông chánh khách quạu cọ, già nua, bụng bự của Anh để than thở.
Socialite life (socialitelife.com), trang mạng của những người tự nhận là thuộc giới socialite – trẻ, thời thượng, có tiền, biết sống, chuyên đăng các tin đồn về những người nổi tiếng và thông tin về các show truyền hình, ca nhạc và nhân vật TV, đã post ngay bài “Mời gặp Justin Trudeau, Tân thủ tướng rất hấp dẫn của Canada”.

3Bài viết mở đầu bằng việc cho rằng ông tân Thủ tướng Trudeau là hiện thân của Fitzerald Grant, vị tổng thống hào hoa của Huê kỳ trong show TV Scandal của hệ thống truyền hình ABC. Grant là một nhân vật đẹp trai, có vợ nhưng lại yêu nàng Olivia Pope, chuyên viên và là chủ công ty cố vấn Quản lý Khủng hoảng, mà ông thuê để chuyên trị các cuộc vận động và để giải quyết các tai nạn chính trị.
Bài báo giới thiệu, “Trong khi dân Canada biết rất rõ rằng họ vừa bầu lên một lãnh tụ mới rất hấp dẫn, phần còn lại của thế giới mới chỉ trầm trồ. “Lạy Chúa Tôi, ai là cái anh chàng đẹp, đẹp như thế này?
Chỉ vài giờ sau khi ông ta chiến thắng, từ “PILF” (prime minister I’d like to f-ck – thủ tướng tôi muốn được ngủ với) đã được dùng để nói về ông ta trong các hàng tweet. Có thể yên tâm mà nói rằng Canada nay đã trở thành một chọn lựa trở nên hấp dẫn hơn nữa.
Internet, cùng toàn thể chúng ta, cám ơn Canada về món quà tuyệt vời này. Chẳng những ông ấy đẹp, mà những quan điểm cấp tiến của ông ấy về nữ quyền, và phá thai và phi tội phạm hóa ma túy lại làm cho chúng ta thích ông ấy hơn nữa.”
Chữ “đẹp” trong bài báo này là “beautiful”. Trong số 5 tấm hình được Socialitelife đưa ra trong bài để dẫn 5 lý do “làm cho chúng ta yêu thích ông Justin Trudeau”, có một mang lời bàn: “Ông ấy ngó giống một học sinh trưởng thành của trường Hogwarts”. Hogwarts là ngôi trường dạy pháp thuật nơi cậu Harry Potter đã theo học, nếu bạn đã quên.
Mà… đúng là ông Justin Trudeau đẹp thật! Không thể phủ nhận rằng với mái tóc bồng bềnh và dáng dấp nhanh nhẹn đầy sức sống, ông đẹp hơn nhiều model nam trong các cuộc trình diễn thời trang và quảng cáo.

Thân thế và sự nghiệp
Chuyện ông Justin Trudeau trở thành thủ tướng Canada đã được báo trước cách đây bốn mươi ba năm. Ngày ấy, vào tháng 4 năm 1972, khi chú Trudeau còn mặc tã (4 tháng tuổi, ra đời đêm Noel 1971) trong một bữa quốc yến – gala buffet, ở Ottawa, Tổng thống Mỹ Richard Nixon đã nâng ly, lên tiếng tiên tri, “Đêm nay chúng ta tạm gác qua một bên các nghi thức lỉnh kỉnh. Tôi xin uống mừng vị thủ tướng tương lai của Canada: chúc mừng Justin Pierre Trudeau.”

8

Khỏi phải kể, ai cũng biết ông Justin Trudeau là trưởng nam của cố Thủ tướng Pierre Trudeau, một trong những vị thủ tướng lừng danh trong lịch sử Canada. Về công nghiệp – chữ “công nghiệp” ở đây là những gì ông đem lại cho đất nước, không phải chữ “công nghiệp” ngày nay Hà nội dùng để thay thế cho chữ đúng hơn là “kỹ nghệ”, vị thủ tướng thứ 15 của Canada, người có cái tên đầy đủ dài thậm thượt, Joseph Philippe Pierre Yves Elliott Trudeau, từng được gọi là “the father of modern Canada”, người khai sinh ra xứ Canada hiện đại. Công lao lớn nhất của Trudeau cha là bảo vệ được sự vẹn toàn của liên bang Canada, đem Hiến pháp từ Anh về nước và gắn bản Hiến chương các Quyền và Tự do vào Hiến pháp. Giáo sư sử học Robert Bothwell nhận định, “Ông ấy đem lại cho Canada một diện mạo, một lợi thế – và một Hiến pháp”. Người viết tiểu sử Trudeau, nhà văn John English, nói nếu không có Trudeau, “Quebec đã trở thành một nước độc lập”.
Như vậy, có thể bắt đầu tiểu sử ông Justin Trudeau bằng cách nói ông ra đời đêm Giáng sinh năm 1972 ở Ottawa và lớn lên ở số 24 Sussex – dinh Thủ tướng Canada. Mẹ ông, bà Margaret Trudeau, nhỏ hơn cha ông đến 26 tuổi. Gia đình hai bên đều có máu chính trị, ngoài ông bố, ông ngoại của Justin Trudeau là một Tổng trưởng trong chính phủ của Thủ tướng Louis Laurent.
Năm lên 6, cha mẹ ông ly dị. Bảy năm sau, ông Pierre Trudeau từ chức, lui về sống một cuộc đời khá kín đáo ở Montreal.

Pierre Trudeau with sons (left to right) Justin, Michel and Sacha on Remembrance Day-Ottawa-1981-CREDIT: National Archives of Canada
Pierre Trudeau with sons (left to right) Justin, Michel and Sacha on Remembrance Day-Ottawa-1981-CREDIT: National Archives of Canada

- Advertisement -

Sau khi tốt nghiệp Cử nhân Văn chương ở Đại học McGill và cử nhân Giáo dục ở Đại học British Columbia, Justin Trudeau dạy tiếng Pháp và Toán ở West Point Grey Academy và trường trung học Sir Winston Churchill Secondary School ở Vancouver, British Columbia. Từ 2002 đến 2005, ông theo học trường bách khoa École Polytechnique de Montréal, đồng thời vào chương trình Cao học về Địa Môi trường ở Đại học McGill nhưng sau đó bỏ ngang để nhảy vào chính trị.
Có người nói cho tới lúc đó, Justin Trudeau cũng chỉ là một thanh niên bình thường như mọi thanh niên cùng tuổi với ông ta ở Canada. Trật lất. Mang dòng máu chính trị trong huyết quản, và ý thức rõ ràng về lợi thế của cái “brand name” Trudeau của mình, Justin Trudeau tham gia các hoạt động mang màu sắc xã hội, rồi chính trị, từ rất sớm. Theo tiểu sử, Justin Trudeau là thành viên của đảng Liberal từ khi chưa đủ tuổi vào đảng, năm 1988, khi vận động cho thủ lãnh đảng này, ông John Turner trong cuộc tuyển cử năm 1988. Hai năm sau, Justin Trudeau lên tiếng ủng hộ cho chủ nghĩa liên bang trong một sự kiện tại trường mình đang theo học, Collège Jean-de-Brébeuf, ở Montreal.
Năm 2000, ngôi sao Justin Trudeau bắt đầu chiếu sáng khi ông ta, lúc đó mới 28 tuổi, nói lời ca tụng thân phụ của mình, trong lễ quốc táng của ông bố, cố Thủ tướng Pierre Trudeau ở Ottawa. Bài nói này được khen ngợi hết mình. Nó hay tới mức đài CBC nhận được cả trăm yêu cầu xin phát lại. Hai năm sau khi người em, Michel Trudeau, thiệt mạng trong một vụ tuyết lở ở British Columbia, Justin Trudeau và bà mẹ mở chiến dịch Kokanee Glacier Alpine Campaign vận động lạc quyên để thực hiện các biện pháp và công trình giúp những người chơi các môn thể thao mùa đông được an toàn.
Nếu không đi vào chánh trị, chắc chắn Justin Trudeau sẽ trở thành một celebrity trong lãnh vực giải trí và truyền thông. Trong hai năm 2002-2003, ông ngồi trong panel của chương trình văn học Reads trên đài phát thanh quốc gia CBC. Năm 2006, ông là người dẫn chương trình trao giải văn chương Giller Prize. Cùng năm nầy, Justin Trudeau là MC trong cuộc xuống đường ở Toronto do Tướng Roméo Dallaire tổ chức để kêu gọi Canada tham gia giải quyết vụ khủng hoảng ở Darfur. (Chắc bạn đọc còn nhớ ông tướng nổi danh này, người đã cầm đầu lực lượng mũ xanh của Liên hiệp quốc trong thời gian 1993-1994 khi cuộc tàn sát diệt chủng bộ lạc Tutsi diễn ra ở Rwanda, tác giả cuốn sách – và nhân vật chính của cuốn phim, Shaking Hands with the Devil).
Năm 2007, ông lãnh một vai khá quan trọng trong bộ phim truyền hình The Great War của hệ thống CBC thực hiện. Trong bộ phim dài 2 tập này, nói về sự tham gia của Canada trong Thế Chiến thứ Nhứt, Justin Trudeau thủ vai một người hùng, Thiếu tá Talbot Mercer Papineau của trung đoàn Khinh binh Princess Patricia. Người hùng Papineau bỏ mình trong trận đánh Passchendaele gần Ypres tháng 10 năm 1917.
Ít năm sau, ông còn là nhân vật chính trong cuốn phim tài liệu God Save Justin Trudeau, sẽ được nói đến ở dưới đây.
Justin Trudeau là một trong số các con cháu của những vị thủ tướng Canada hoạt động trong ngành truyền thông. Nhóm này gồm có ảnh và người em trai Alexandre Trudeau, cùng Ben Mulroney (con của Brian Mulroney), Catherine Clark (con gái TTg Joe Clark).
He’s Not Ready
Chưa có cái nhãn nào sai nặng cho bằng cái nhãn mà đảng Conservative dán lên Justin Trudeau trong đợt vận động tuyển cử tháng 10 năm 2015 là “Justin Trudeau Is Just Not Ready”. Những chuyên viên vận động của Conservative có ý chê Justin Trudeau còn nhí lắm, chưa đủ trưởng thành, bản lãnh và kinh nghiệm để lãnh đạo một đảng chánh trị, một đất nước.
Thế nhưng họ đã lầm, lầm to, như đã thấy ở trên, Justin Trudeau là con nhà nòi, và đã tự mình rèn luyện, thực tập làm chính trị ngay từ nhỏ ở mọi lãnh vực, và đã trở thành hạt giống của đảng Liberal từ đầu thập niên 2000.
Justin Trudeau ra ứng cử ở Papineau (Montreal) trong cuộc tổng tuyển cử năm 2008. Ông rất khôn khi chọn riding này, bởi đây là đất của Liberal trong suốt 53 năm trước khi rơi vào tay Bloc Quebecois năm 2006.
Kết quả là Justin Trudeau đã thắng đẹp năm đó để trở thành dân biểu liên bang đại diện Papineau.
Con hơn cha, ông Trudeau con đã nhanh chóng và tự nhiên như bản chất của mình hồi nào giờ, trong nghệ thuật kiếm phiếu: bắt tay cử tri, ôm hôn con nít, không như cái vẻ lạnh lùng, khắc khổ của người cha.
Ngoài các kỹ năng chinh phục cử tri của các tay chính trị gia chuyên nghiệp, ngoài vẻ đẹp của một model, Justin Trudeau lại còn có thêm một kỹ năng nữa, ổng …có võ. Hồi năm 2102, Justin Trudeau đã thượng đài đấu với Thượng nghị sĩ Conservative Patrick Brazeau, một tay có nghề và từng là lính, trong một trận đấu gây quỹ từ thiện. Justin Trudeau thắng điểm Brazeau trong hiệp ba. Cuộc khổ luyện của Justin Trudeau trước khi lên đài đã được quay thành phim. Cuốn phim tài liệu “L’art de politique au XXIe siècle: God Save Justin Trudeau” (Nghệ thuật chánh trị thế kỷ 21: Xin Chúa Cứu Justine Trudeau). Trong đoạn trailer dài 90 giây của cuốn phim, người ta nghe Justin Trudeau nói: “vì tôi biết tôi sẽ giỏi trong chính trị cho nên tôi chọn đi vào chính trị”. Đâu có tay mơ chút nào, phải không?

Một năm sau, “le dauphin” (thái tử), cái tên mà dân Quebec gọi giễu Justin Trudeau, được tấn phong ngai vị thủ lãnh đảng Tự do liên bang. Ông thắng ngay ở cuộc bỏ phiếu đầu tiên của đại hội đảng bầu thủ lãnh vào tháng 3, 2013. Justin Trudeau trở thành vị thủ lãnh thứ 6 của đảng Liberal trong vòng 7 năm.
Vị thủ lãnh trẻ tranh thủ xây dựng và củng cố vị trí của mình để chờ thời điểm, mặc dầu Liberal ngày đó không có tư thế đối lập chính thức vì số ghế chỉ có 34, thua cả NDP. Dĩ nhiên là các đối thủ của Liberal nhìn ngay thấy tiềm năng – và cả những nhược điểm – của Justin Trudeau để lập tức lao vào tấn công ông ta.
Mà đúng vậy, suốt những năm này Justin Trudeau để cho địch thủ thấy những thiếu sót của ổng. Ổng thú nhận khi đã nhận tiền thù lao mặc dù đang là MP khi đi nói chuyện, kể cả các cuộc nói chuyện ở các tổ chức từ thiện, tự thú mình đã hút cần sa, cũng trong lúc đang là MP và bị phê bình tơi bời.
Bên cạnh đó, những lời nhận định mang giọng điệu giễu cợt về cuộc xâm lăng của Nga vào Ukraine, so sánh những chiến đấu cơ CF18 của Canada với hình ảnh các dương vật, ca ngợi hiệu quả của chế độ độc tài ở Trung Quốc và …của Justin Trudeau đã tạo điều kiện cho phe đối thủ chứng minh với mọi người rằng …he’s not ready, ông ta chưa đủ chín, trẻ quá, chưa đủ kinh nghiệm, lém quá, giàu quá, chưa biết thận trọng…
Hồi tháng 4 năm 2015, cuộc thăm dò trên mạng của Abacus đã đưa ra 16 điểm để hỏi dân Canada rằng trong số 3 thủ lãnh, Harper của Conservative, Mulcair của NDP và Trudeau của Liberal, họ tin tưởng người nào vào việc gì.
Kết quả là Harper được chọn là người thích hợp nhất để làm CEO một công ty, để tham vấn về tài chánh, về nghề nghiệp, giáo dục con cái, thay mặt thương thuyết hợp đồng. Thomas Mulcair được cho là sẵn sàng để cho mình mượn tiền khi cần đến. Mulcair cũng được tin tưởng – chỉ thua Harper chút ít, để người ta tham vấn về tài chánh, về nghề nghiệp, giáo dục con cái, thay mặt thương thuyết hợp đồng. Trong lúc đó Trudeau là người tốt nhất để …mời qua nhà ăn tối, để cùng đi nghỉ hè, để gửi con, gửi thú cưng nhờ trông giúp, và để hát cho mình nghe!
Nhưng rồi cuộc tranh luận đầu tiên – hôm 6 tháng 8, của đợt vận động tuyển cử cho thấy Justin Trudeau chẳng non chút nào cả. Người ta thấy ở ông ta một hình ảnh của thế hệ chính trị gia mới: tươi trẻ, đầy năng lực, có lý luận và đáng tin cậy.

Chiến thắng ngoạn mục
Cho đến ba ngày trước ngày bỏ phiếu, những kết quả thăm dò đáng tin cậy nhất vẫn ghi nhận sự ngang ngửa giữa Harper và Trudeau, Conservative và Liberal. Họ chỉ chênh lệch nhau chừng vài điểm và giới quan sát tiên đoán rằng một trong hai đảng sẽ thắng ở mức chỉ đủ để lập một chính phủ thiểu số. Vậy nhưng một giờ đồng hồ sau khi các phòng phiếu ở khu vực sử dụng giờ Atlantic Time Zone, đóng cửa và kiểm phiếu, màu đỏ của Liberal đã nhuộm kín màn hình của các đài TV toàn quốc đang sôi nổi tường trình cuộc tuyển cử.
Kết quả sau cùng, Liberal gom 184 ghế, Conservative 99 ghế, NDP 44 ghế, Bloc Quebecois 10 ghế, Green 1 ghế.
Với kết quả này, trên lý thuyết chàng đẹp trai Justin Trudeau có quyền làm mưa làm gió suốt nhiệm kỳ, bởi vì nắm tới 184 phiếu/tổng số 338 phiếu, chính phủ Liberal có thể thông qua bất kỳ đạo luật nào họ đưa ra trong Quốc hội.
Để thấy rõ Justin Trudeau thắng lớn như thế nào, người ta cần nhớ lại rằng trước cuộc tuyển cử, Liberal chỉ có 34 ghế trong Quốc hội. Con số ghế mới giành thêm được có thể coi là mức tăng lớn nhất trong lịch sử tuyển cử Canada của một chánh đảng giữa hai cuộc tuyển cử.
Nghiên cứu nguyên nhân thắng lợi, các thầy bàn chính trị cho rằng Liberal thắng lớn nhờ hai lý do chính. Một là dân chúng muốn có một sự thay đổi, thay đổi từ thượng tầng, thay đổi “wholesale” như lời của Tổng trưởng Ngân khố Tony Clement. Gần 10 năm của Conservative với nét lạnh lùng của ông Harper đã là quá lâu. Cả Liberal lẫn NDP đều hứa hẹn với người dân sự thay đổi, nhưng cái thay đổi của Liberal của Justin Trudeau hấp dẫn hơn nhiều, và hình ảnh của Justin Trudeau so với ông thủ tướng đương nhiệm tương phản hơn hình ảnh của Mulcair so với ông Harper. Do đó, những người đáng lẽ bỏ phiếu cho NDP vì không ưa Conservative, đã chuyển qua dồn phiếu cho Liberal.
Lý do thứ hai khỏi cần nói cũng thấy ngay. Cuộc tuyển cử lần này có đến gần 70% cử tri đi bầu, tăng đáng kể so với cuộc tuyển cử trước. Số tăng này đa số là người trẻ, và người trẻ thì, bạn đọc dư biết là thích thay đổi, thích cái đẹp, cái mới, sự táo bạo, phiêu lưu một chút.
Cũng cần phải kể thêm một tác động lớn vào dân chúng: internet và mạng xã hội. Ở lãnh vực này, Justin Trudeau ăn trùm khi những hình ảnh của ông ta, được các cổ động viên, người ủng hộ …chụp kiểu selfie, chia sẻ tràn lan trên mạng.

Hãy chống mắt mà chờ xem
Muốn gì được nấy. Người dân Canada đã được cái thay đổi mà họ muốn. Họ cũng được cái chính phủ và người cầm đầu chính phủ trẻ, khỏe, có máu phiêu lưu.
Ông tân Thủ tướng Canada nói trong đêm chiến thắng, “Canada đã lên tiếng. Quý vị muốn có một chính phủ với một tầm nhìn, và một chương trình làm việc tích cực, đầy tham vọng, và hy vọng cho đất nước này. Vâng, thưa các bạn, tôi hứa với các bạn tối nay, tôi sẽ lãnh đạo chính phủ đó. Tôi sẽ làm cho tầm nhìn đó thành hiện thực. Tôi sẽ là vị thủ tướng đó. …Thưa các bạn, chúng ta đã đánh bại sự sợ hãi bằng hy vọng, chúng ta đã đánh bại lòng hoài nghi với sự làm việc cần mẫn. Chúng ta đã đánh bại kiểu chính trị tiêu cực, chia rẽ với một tầm nhìn tích cực sẽ đem những người Canada lại với nhau.”
Nhưng những ngày kế tiếp không phải là những ngày đầy nắng ấm và trời xanh. Canada đã vàu thu. Kinh tế chưa thấy ngóc đầu lên bao nhiêu. Thất nghiệp còn nặng nề và những lời hứa trong cương lĩnh tranh cử của Liberal nhiều lắm, quyết liệt lắm, và không dễ thực hiện.
Geoff Norquay, một chiến lược gia của đảng Conservative từng phục vụ dưới thời Thủ tướng Mulroney, cho rằng thử thách lớn nhất của Justin Trudeau là phải đối mặt với những sự trông mong “khổng lồ và không đạt nổi”.
Ông Norquay nói rằng dân Canada trao cho đảng Liberal việc phải thực hiện một sự thay đổi bự sự, “điều đó có nghĩa là không chỉ các vùng mà cả các thành phố và những khu vực khác nhau của nền kinh tế đang sắp sửa xếp hàng đến thăm ông ta để nói, ‘Ông đã hứa cái này, vậy nó đâu? Ông cho biết phải bao lâu nữa ông mới làm cho tôi happy được?’
Trong số những cái mà ổng hứa với dân Canada có vụ “hợp pháp hóa, kiểm soát và hạn chế sự tiếp cận” cần sa, vụ giảm thuế cho giới trung lưu.
Không chỉ dân trong nước, các nước ngoài, ngoài chuyện ngây ngất trước vẻ đẹp của ông Justin Trudeau, cũng trông đợi rất nhiều thứ ở ông tân thủ tướng Canada, trong đó những thứ mà ổng tự hứa, không ít những thứ đó là chuyện khó làm.
Tỷ như người Mỹ đang chờ coi ổng tăng cường quan hệ với Huê kỳ như thế nào trong khi lại cam kết chấm dứt tham gia chiến dịch oanh tạc ISIS.
Tỷ như Liên hiệp quốc đang chờ xem ổng làm gì với lời cam kết sẽ đặt ra mục tiêu giới hạn khí thải.
Tỷ như thế giới đang chờ xem ổng sẽ thay đổi tiếng nói và vai trò của Canada như thế nào trên trường quốc tế trong khi dưới thời Harper, Canada đã không còn là quốc gia đi đầu khi cần quân giữ hòa bình.

Như mọi người đều thấy rõ, cho vai trò lãnh đạo quốc gia, ông Justin Trudeau còn rất mới, rất trẻ. Ngày xưa, trong cuộc Khủng hoảng Tháng Mười năm 1973, Thủ tướng Pierre Trudeau đã quyết định áp dụng Đạo luật Biện pháp Chiến tranh, dùng quân đội, cảnh sát để dập tắt các màn khủng bố, bắt cóc của Mặt trận Giải phóng Quebec, lập lại trật tự. Khi phóngviên Tim Ralfe của CBC hỏi rằng ông sẽ làm mạnh tới đâu, ông Trudeau cha đã trả lời, “Just watch me.”
Vậy thì chúng ta hãy lạc quan để “just watch him”, cùng chờ xem ông Trudeau con làm ăn ra sao trong 5 năm tới. Chẳng phải chúng ta đã vừa bỏ phiếu chọn ông ấy sao?

Đỗ Quân tổng hợp