IBUPROFEN, giúp tăng thọ?

0
14
Subscribe to our newsletter

Nguyễn Thơ Sinh

Painkiller là tên gọi chung của các loại thuốc giảm đau trong tiếng Anh. Pain là đau. Killer là sát thủ. Đi chung lại với nhau, pain + killer = painkiller, có nghĩa là kẻ giết chết những cơn đau – dễ hiểu hơn cách nói của người Việt mình là thuốc giảm đau.

Ta biết những cơn đau không giống nhau. Có những cơn đau chỉ là nhức mỏi sơ sơ, như đau bụng râm râm, nhức đầu, hay đau bắp thịt. Có những cơn đau quặn thắt như đau bụng chuyển dạ sinh con, gãy xương, nhổ răng không được gây tê. Còn những lần bị đau như trật khớp, mọc răng thì lâu lâu vẫn gặp là chuyện thường. Để đối phó với cường độ của những cơn đau ở mức độ khác nhau này, các loại painkiller khác nhau được bác sĩ đề nghị sử dụng sao cho phù hợp nhất với mỗi trường hợp.

Thuốc giảm đau – painkiller – có hai dạng: (a) phải có toa bác sĩ (prescription drugs) mới mua được, hoặc (b) có thể mua tự do trên quầy thuốc ở chợ (over the counter drugs). Bởi thế những người khi đau nhiều lắm mới đi bác sĩ khám để lấy toa mua thuốc. Trong đó các loại thuốc phải có toa bác sĩ chia ra hai nhóm, loại nhóm thuốc phải kiểm soát kỹ (control substances) bởi có thể bị người mua lạm dụng với tỷ lệ cao. Các loại thuốc giảm đau này cực mạnh, bao gồm các tên tuổi như: Morphine, Codeine, Tylenol 3, Percocet… Vì thế chúng còn được gọi là nhóm thuốc narcotic – tức thuốc có khả năng gây nghiện (habit-forming). FDA xếp chúng vào danh sách control substances nhằm tránh và giảm thiểu việc bị lạm dụng – sử dụng chúng như ma túy. Dĩ nhiên đây là một chuyện nhiêu khê! Tuy nhiên việc cần làm vẫn cứ phải làm. Có điều, con nghiện thường là người có tiền. Mà khi đã có tiền thì mua tiên cũng được!

Còn những loại thuốc giảm đau khác tuy cần đến toa bác sĩ, nhưng chúng chỉ làm giảm đau chứ không gây nghiện, nên không thuộc nhóm control substances. Bệnh nhân cần toa để mua vì nó là loại thuốc còn trong giai đoạn thu hồi vốn của các hãng bào chế dược phẩm nên phải có toa bác sĩ mới mua được. Dĩ nhiên giá thuốc sẽ cao hơn. Không như vậy thì các hãng nghiên cứu chế tạo thuốc khó thu hồi vốn đã bỏ ra để nghiên cứu và chế tạo. Một vài tên thuốc trong nhóm này bao gồm: Celebrex, Daypro, Mobic, Toradol…

Một số thuốc giảm đau khác được bán rộng rãi tại các hiệu thuốc như Walgreen, Eckerd, CVS, Wal-Mart và tại các hệ thống siêu thị, như đã biết, thuộc nhóm bán tự do (over the counter), người có nhu cầu có thể mua tự do. Trong đó những tên thuốc thuộc nhóm này khá phổ biến như Aspirin, Motrin, Advil, Tylenol…

Cần biết thêm một số loại thuốc giảm đau có những tác dụng phụ khác như Aspirin là thuốc giảm đau, nhưng loại thuốc này làm loãng máu khi dùng. Vì thế với liều lượng thấp, nó có thể giúp các bệnh nhân có máu đặc hơn bình thường hay huyết áp cao (hypertension hoặc high blood pressure) giải quyết được tình trạng máu đặc vì khi máu loãng ra sẽ giúp tim làm việc hiệu quả hơn.

- Advertisement -

Mới đây nhất ibuprofen – tên thành phần hóa học chủ yếu của vài loại thuốc giảm đau mà chúng ta quen biết qua các tên gọi khác của nó (brand name) như Motrin, Advil, Rufen, Trendar… được các nhà nghiên cứu công bố kết quả đã thu hút nhiều sự quan tâm của các nhà khoa học. Được biết ibuprofen với liều lượng cao, 400mg, 600mg, và 800mg (một viên) vẫn cần đến toa bác sĩ. Nhưng khi với liều lượng 200mg một viên, nó được bán dưới dạng over the counter, có chai cả ngàn viên. Tuy vậy hiện tượng người sử dụng sai lệch như dùng để tự tử chẳng hạn, cũng không phải không có, tuy không nhiều. Vì thế tính an toàn của ibuprofen (Motrin và Advil) được bán ở dạng over the counter là chuyện bình thường ở Hoa Kỳ và các nước phát triển.

Ibuprofen gần đây tạo được sự chú ý bởi đã được một nhóm nghiên cứu khoa học tìm ra mối liên hệ giữa (a) sử dụng thuốc giảm đau ibuprofen và (b) sống thọ (longevity). Công bố của các nhà khoa học này được tạp chí y học PLOS Genetics loan tải. Mặc dù chỉ mới được nghiên cứu trên các loại meo nấm (yeast), sâu bọ (worms) và ruồi (fruit flies) với lượng ibuprofen bình thường (normal dosages), kết quả cho thấy ibuprofen giúp kéo dài tuổi thọ những sinh vật có hệ thống cấu trúc cơ thể đơn giản nhỏ bé này. Cần biết thêm, lượng ibuprofen đưa vào “thực đơn” của những sinh vật trong các cuộc nghiên cứu trên có tỷ lệ tương đương với liều lượng ibuprofen sử dụng mỗi khi chúng ta nhức đầu, mỏi bắp thịt, hay khi lên cơn sốt nhẹ.

Các nhà nghiên cứu đã có một khám phá thú vị. Những sinh vật đơn giản sau khi được “ăn” một lượng ibuprofen phù hợp thì tuổi thọ được kéo dài thêm 15%. Nếu ước tính nơi người, với tuổi thọ trung bình là 75 năm, chúng ta sẽ sống thêm được 15% thời gian. Điều này đồng nghĩa với tuổi thọ kéo dài thêm 11 năm 3 tháng. Không chỉ thế, những con sâu và những chú ruồi mỗi ngày ăn những khẩu phần được bỏ thêm ibuprofen, chúng có vẻ như sống khỏe mạnh hơn so với đồng bạn không được ăn ibuprofen.

Ý tưởng nghiên cứu về tính năng kéo dài tuổi thọ của ibuprofen là của tiến sĩ ngành sinh hóa Michael Polymenis của Đại học Texas A&M, khi ông tiếp xúc với tiến sĩ Brian Kennedy, đồng thời là CEO của Viện Buck Institute chuyên phụ trách nghiên cứu lão hóa. Mục tiêu nghiên cứu của họ là muốn so sánh chu kỳ phát triển của các tế bào trong phòng thí nghiệm lần này và những kết quả nghiên cứu chu kỳ phát triển tế bào trước đây có những điểm khác biệt nào hay không?
Các cuộc nghiên cứu kế tiếp đi đến một kết luận khác nữa là: ibuprofen có khả năng ngăn cản các tế bào trong việc hấp thụ hoạt chất tryptophan và những amino acids khác. Ngoài ra, ibuprofen còn tham gia vào tiến trình điều khiển serotonin – là hoạt chất cần thiết giúp não giảm thiểu căng thẳng, và đây là điều mọi sinh thể sống luôn cần đến.
Cụ thể, ibuprofen đã can thiệp và cản trở một loại men có tên enzyme Tat2 permease có nhiệm vụ hối thúc các tế bào hấp thụ tryptophan. Qua kiểm tra, các nấm meo được “cho ăn” ibuprofen chứa lượng tryptophan thấp hơn và tuổi thọ của chúng tăng lên sau khi được cho ăn ibuprofen vì enzyme Tat2 permease được tắt đi. Tuy vậy, lượng tryptophan trong các nấm meo này không thể hạ xuống mức zero vì chúng tự sản xuất ra tryptophan chứ không cần hấp thụ tryptophan ở ngoài. Nhưng có một điều đáng chú ý là khi enzyme Tat2 permease được kiểm soát trong lúc các nấm meo được “cho ăn” ibuprofen thì tuổi thọ của chúng không tăng. Như vậy ibuprofen không trực tiếp làm tăng tuổi thọ (mà) chỉ tăng tuổi thọ của nấm meo một cách gián tiếp; giải thích được đưa ra vì chúng đã giúp tế bào giảm bớt quá trình hấp thụ tryptophan.

Khi permease được “mở” lại, tế bào ồ ạt hấp thụ các amino acids như tryptophan khiến chúng lão hóa nhanh hơn. Nhờ có ibuprofen quá trình vận chuyển và tổng hợp các protein sẽ chậm hẳn lại. Như vậy, nếu tế bào chậm lại trong việc tổng hợp các hợp chất proteins cũng sẽ làm chậm lại quá trình lão hóa. Mà chậm lão hóa tức đồng nghĩa với sống thọ hơn. Sau những thí nghiệm trên nấm meo, kết quả tìm được cho thấy kết quả tương tự trên sâu bọ (worms) và ruồi dấm.

Dĩ nhiên, khoảng cách từ nghiên cứu trên (a) nấm meo, sâu bọ, ruồi đến (b) con người là một đoạn đường khá dài. Như bao nhiêu nghiên cứu khác, thường cũng bắt đầu một cách khiêm tốn như thế. Song cuối cùng đã đem lại những thành tựu lớn lao trong y học, như trường hợp của penicillin đã được Alexander Fleming tìm thấy năm 1928, cũng bắt đầu từ nghiên cứu trên nấm Penicillium chrysogenum. Nhờ đó con người đã vượt qua được những tai ương bệnh tật cần đến sự can thiệp của thuốc trụ sinh.

Rồi sẽ đến lúc người ta tiến hành thử nghiệm ibuprofen trên con người. Biết đâu con người sẽ sống thêm được 15% thời gian, như đã thấy nơi các loại nấm, sâu, ruồi; tức sẽ sống thọ hơn hàng chục năm. Và thay vì mua sâm, mua nhung, mua thuốc bổ tặng các vị cao niên nhân dịp tết nguyên đán, người ta sẽ tặng các cụ… ibuprofen.

Nguyễn Thơ Sinh